Fiski­jan

Fiski­jan hf. Ý 40 ßr


  • Gu­jˇn Ëlafsson frß GÝslholti, lengi skrifstofustjˇri Fiski­junnar og sÝ­ar starfsma­ur Vinnslust÷­varinnar, skrifa­i eftirfarandi s÷gu■ßtt til birtingar Ý Sjˇmannadagsbla­i Vestmannaeyja 1997. Greini er hÚr birt me­ gˇ­f˙slegu leyfi h÷fundar. Millifyrirsagnir voru settar vi­ vinnslu heimasÝ­u VSV.

Ůegar komi­ var a­ mßli vi­ mig um a­ skrifa s÷gu Fiski­junnar og og ■vÝ bŠtt vi­ a­ fßir ■ekktu hana betur, gat Úg ekki neita­ ■vÝ a­ svo vŠri. ŮvÝ Štla Úg a­ ver­a vi­ bei­ninni og stikla ß stˇru Ý s÷gu fyrirtŠkisins.

Ůßttur Fiski­junnar spannar nŠr 40 ßr Ý s÷gu Vestmannaeyja. ┴ ■essum ßrum hafa ■˙sundir manna alls sta­ar a­ af landinu ßsamt hundru­um ˙tlendinga unni­ Ý Fiski­junni, sumir Ý ßratugi, a­rir skemur. ١tt starfsemi Fiski­junnar hf. sÚ hŠtt ■ß er vi­b˙i­ a­ mannvirkin vi­ Brattagar­ komi til me­ a­ standa um ˇkomin ßr sem ver­ugur minnisvar­i um ■ß menn er reistu hana ß sÝnum tÝma.

Stofna­ a­ Ůingv÷llum

SamkvŠmt fyrstu fundarger­ Fiski­junnar var fÚlagi­ stofna­ 3. september 1952 Ý h˙sinu Ůingvellir Ý Vestmannaeyjum af ■eim ┴g˙sti MatthÝassyni, GÝsla Ůorsteinssyni og Ůorsteini Sigur­ssyni ßsamt eiginkonum ■eirra, Sigurbj÷rgu Benediktsdˇttur, Rß­hildi ┴rnadˇttur og Ínnu Jˇnsdˇttur, ÷llum b˙settun Ý Vestmannaeyjum. Ůeir ■remenningar, ┴g˙st, GÝsli og Ůorsteinn, h÷f­u allir unni­ hjß Einari Sigur­ssyni, ┴g˙st sem skrifstofustjˇri en GÝsli og Ůorsteinn sem verkstjˇrar. SÝ­ar tˇku ■eir Hra­frystist÷­ Vestmannaeyja ß leigu af Einari og rßku hana Ý nokkur ßr e­a allt til ■ess tÝma a­ ■eir stofnu­u Fiski­juna 3. september 1952.

Strax var hafist handa vi­ a­ byggja ß ■eim sta­ sem Pallarnir h÷f­u sta­i­ og sÝ­ar var­ vi­ Brattagar­. ┴ fyrsta ßri var hafist handa vi­ a­ salta fisk vi­ heldur frumstŠ­ar a­stŠ­ur mi­a­ vi­ kr÷furnar Ý dag. ┴ ÷­ru ßri hˇfst frysting Ý smßum stÝl en jˇkst eftir ■vÝ sem byggingaframkvŠmdum mi­a­i. Fyrstu ßrin voru ■eir ١rarinn Jˇnsson frß Mj÷lni og Bj÷rgvin Pßlsson frß Hvoli verkstjˇrar. Í­lingskarlar og vel li­nir af starfsfˇlki sÝnu. ١rarinn (Tˇti) Ý Mj÷lni ßtti tryggan hˇp Fjallamanna sem komu ßr eftir ßr og unnu hjß honum Ý saltfiskinum. Einnig ßtti Bj÷rgvin sitt gˇ­a fˇlk ß efri hŠ­inni.

Bßtar, sjˇsˇknarar og aflaklŠrá

Ekki var nˇg a­ byggja h˙s, ■a­ ■urfti lÝka bßta til a­ koma me­ fisk a­ landi. FyrirtŠki­ ßtti bßtinn Hilmi VE-282 og Ý fundarger­ 20. desember 1953 mß lesa:

ä┴g˙st MatthÝasson stakk upp ß ■vÝ a­ fÚlagi­ keypti bßta til starfsrŠkslu.ôá

Ůarf ekki a­ or­lengja a­ ß nokkrum ßrum eignast fyrirtŠki­ bßtana Í­ling VE-202, Ver VE-200, Sindra VE-203, Gylfa VE-201, og Mars VE-204. Einnig ßtti ┴g˙st Freyju VE-260 me­ Sigur­i Sigurjˇnssyni og StÝganda VE-77 me­ Helga Bergvinssyni. Ůß ßtti Ůorsteinn Ëfeig II. og Ëfeig III. me­ Ëlafi Sigur­ssyni frß Skuld. Allir l÷g­u ■essir bßtar upp hjß fyrirtŠkinu ßsamt fleirum og komu me­ mikinn afla a­ landi, enda miklir sjˇsˇknarar og aflaklŠr me­ ■ß. I­ulega var ■orskaflinn ßtta til tˇlf ■˙sund tonn ß vertÝ­inni.

VÚlvŠ­ing hˇfst me­ fl÷kunarvÚl

═ s÷mu fundarger­ og hÚr var vitna­ Ý a­ framan leggur Ůorsteinn Sigur­sson mikla ßherslu ß a­ fylgst ver­i nßi­ me­ ÷llum nřjungum Ý framlei­slu ß frystum fiski svo ■eir fÚlagar ver­i alltaf samkeppnisfŠrir og leggur til a­ ■eir fari til BandarÝkjana a­ kynna sÚr nřjungar Ý fiski­na­i yfirleitt.

═ fundarger­ frß 6. oktˇber 1955 mß lesa a­ sam■ykkt sÚ a­ taka tilbo­i S÷lumi­st÷­var hra­frystih˙sanna um a­ leigja fl÷kunarvÚl frß Ůřskalandi. Ůar me­ var vÚlvŠ­ingin hafin og segja mß a­ h˙n hafi sta­i­ allan starfsaldur fyrirtŠkisins ■vÝ ■a­ var sřknt og heilagt veri­ a­ endurbŠta vÚlakostinn. Svo ma­ur tali n˙ ekki um ■ß byltingu ■egar lyftarar, me­ ÷llum ■eim k÷ssum og k÷rum sem ■eim fylgdu, komu til s÷gunar og leystu af hjˇlb÷rurnar og kerrurnar.

Ůessi ■rˇun var Ý samrŠmi vi­ ■ß stefnu sem eigendurnir settu sÚr Ý upphafi, ■.e. a­ fylgjast grannt me­ ÷llum nřjungum og framf÷rum Ý fiski­na­i.

┴ fyrsta ßratugnum voru řmsar nřjungar reyndar, m.a. a­ sjˇ­a gall sem nota­ var til lyfjager­ar og einnig var ger­ tilraun me­ a­ reykja fisk. Ůetta er greinarh÷fundi mj÷g minnisstŠtt ■vÝ hann sß um ■essa starfsemi sumarlangt 1954. ═ lok annars ßrs fyrirtŠkisins mß finna Ý fundarger­um a­ GÝsli Ůorsteinsson vi­rar hugmyndir um hvort ekki sÚ hŠgt a­ hßlfvinna fiskinn og fullvinna sÝ­an ß haustin ■egar lÝti­ er um a­ vera. Ekki minnist greinarh÷fundur a­ ˙r ■essu hafi or­i­. GÝsli Ůorsteinsson var ßkaflega frjˇr og hugmyndarÝkur, kom me­ margar hugmyndir sem voru brß­snjallar en sßu aldrei dagsins ljˇs. Ma­ur minnist samt allra r˙llufŠribandanna sem var komi­ fyrir Ý frystiklefum og lÚtti margan bur­inn ß fiskik÷ssunum.á

Har­nar Ý ßri seint ß sj÷unda ßratugnum

┴ ■essum ßrum starfrŠkti fyrirtŠki­ eigi­ netaverkstŠ­i og ■vÝ střr­i ١r­ur GÝslason (Tˇti me­hjßlpari) Ý nokkur ßr. Um ßramˇtin 1963-ĺ64 ver­a eigendaskipti ß ■ri­jungshlut fyrirtŠkisins ■egar GÝsli Ůorsteinsson selur Fri­riki J÷rgensen hluta sinn.

NŠstu ßr eru vi­bur­arÝk Ý s÷gu fyrirtŠkisins, nřir menn me­ nřjar hugmyndir komnir inn Ý ■a­. Fiski­jan gekk ˙r S÷lumi­st÷­ hra­frystih˙sanna sem haf­i frß upphafi sÚ­ um s÷lu ß frystum fiski fyrir fyrirtŠki­. Vi­ afur­as÷lunni tˇku Fri­rik J÷rgensen og ┴rni Ëlafsson. Ekki gengu ■essi mßl n˙ eftir eins og menn h÷f­u vona­ en s˙ saga ver­ur ekki rakin hÚr.

═ oktˇber 1963 kaupir Fiski­jan fasteignir Eyjavers sf. og 1970 vÚlbßtinn Stefßn ١r VE-150 af Ingˇlfi Arnarssyni og ┴ka Jakobssyni. H˙si­ var nota­ fyrir saltfiskvinnslu og sÝ­ar var ger­ur ■ar kŠlir ß jar­hŠ­ fyrir ferskan fisk. Stefßn ١r var skÝr­ur upp og hÚt sÝ­an Breki VE-206.

═ ßrsbyrjun 1966 er StÝgandi VE-77 keyptur af Helga Bergvinssyni og sk÷mmu sÝ­ar ger­ist Helgi ˙tger­arstjˇri hjß fyrirtŠkinu og vann vi­ ■a­ um nokkura ßra skei­.

Enn gerast miklir atbur­ir ■vÝ ßri­ 1967 yfirtekur GÝsli Ůorsteinsson hlut Fri­riks J÷rgensens Ý fyrirtŠkinu a­ nřju og 18. oktˇber er Gu­mundur Karlsson rß­inn framkvŠmdastjˇri. ┴g˙st MatthÝasson og Ůorsteinn Sigur­sson hŠtta sem framkvŠmdastjˇrar frß sama tÝma en sitja ßfram Ý stjˇrn fyrirtŠkisins.

┴ ■essum ßrum sřna ßrsreikningar fÚlagsins a­ har­na­ hefur Ý ßri og ß brattan er a­ sŠkja Ý rekstri fyrirtŠkisins. ═ fundarger­ frß 3. febr˙ar 1970 kemur fram a­ ┴g˙st MatthÝasson og fj÷lskylda hafi selt Haraldi GÝslasyni og eiginkonu hans, Ël÷fu Ëskarsdˇttir, hlut sinn Ý Fiski­junni. ┴­ur h÷f­u GÝsli Ůorsteinsson og Ůorsteinn Sigur­sson lřst ■vÝ yfir a­ ■eir myndu ekki neyta forkaupsrÚttar ß hlutabrÚfunum. Sk÷mmu sÝ­ar eignast Gu­mundur Karlssoná1/6áhlut Ý fyrirtŠkinu, ■a­ er helmingshlut Haraldar.á

Gosi­ Ý Heimaey setti strik Ý reikninginn

Ůegar fyrirtŠki­ vir­ist vera komi­ ß lygnan sjˇ dynja ˇsk÷pin yfir 23. jan˙ar 1973, eldgos ß Heimaey. A­ sjßlfs÷g­u lag­ist ÷ll fiskvinnsla fyrirtŠkisins ni­ur. Bßtarnir voru sÝ­ar ger­ir ˙t frß Ůorlßksh÷fn og ReykjavÝk. Ragnar Borg var svo rausnarlegur a­ bjˇ­a Fiski­junni, FIVE og VSV skrifstofua­st÷­u ß Rau­arßrstÝg 1 svo lengi sem me­ ■yrfti. SÝ­an fluttum vi­ skrifstofur okkar inn Ý Vatnagar­a. Ůß var fari­ a­ flytja vÚlar og annan b˙na­ ■anga­. Magn˙s Jˇnsson og ┴g˙st Ëskarsson vÚlstjˇrar unnu vi­ ■a­ allan veturinn og fram ß sumar a­ taka upp vÚlaranr, hreinsa ■Šr og lagfŠra.

Dv÷lin Ý ReykjavÝk var svona eftir ß heilt Švintřri, ■a­ var oft glaumur og gle­i ■egar strßkarnir ß bßtunum voru a­ koma a­ krÝa ˙t peninga. Ůß var gjarnan slegi­ saman Ý eina og eina. Jß, ■a­ eru margar s÷gurnar sem koma uppÝ hugan ■egar hugsa­ er til ■essa tÝma en ■Šr ver­a ekki sag­ar hÚr Ý ■essum stiklum.

Togara˙tger­ hefst ß nř Ý Eyjum

┴ ■essum ßrum var Stefßn Runˇlfsson yfirverkstjˇri en hann var­ sÝ­ar framkvŠmdastjˇri Vinnslust÷­varinnar. ┴ ■essu tuttugu ßra tÝmabili sem stikla­ er ß haf­i Fiski­jan stŠkka­ og dafna­. H˙n haf­i me­al annars keypt Fiskimj÷lsverksmi­juna Ý Vestmannaeyjum ßsamt Vinnslust÷­inni af ┴st■ˇri MatthÝassyni.

Ůorsteinn Sigur­sson var­ framkvŠmdastjˇri FIVE og voru ger­ar miklar umbŠtur ß verksmi­junni undir hans stjˇrn. Ůorsteinn er byggingarmeistari, hann naut sÝn best ■egar hann vasa­ist Ý byggingarframkvŠmdum og sjß h˙s rÝsa af grunni. Fiski­jan keypti einnig Emmuh˙si­ af EirÝki ┴sbj÷rnssyni og řmsar krŠr, m.a. vi­ Nor­ursund og Skildingaveg, ßsamt landskika ß Brei­abakka. Einnig var Fiski­jan hluthafi Ý Stakki, ═sst÷­inni og eigandi Ý Lifrarsamlagi Vestmannaeyja.

Fljˇtlega eftir gos var fari­ a­ huga a­ ■vÝ a­ selja bßtana. Formennirnir ßsamt vÚlstjˇrum Ý sumum tilvikum sřndu ßhuga ß a­ kaupa ■ß bßta sem ■eir voru me­. Forrß­amenn fyrirtŠkisins ßlitu a­ rekstur bßtanna vŠri betur kominn Ý h÷ndum ■eirra manna sem st÷rfu­u ß ■eim. Ůß sßu menn ekki fyrir ■rˇunina Ý fiskvei­imßlum ■jˇ­arinnar, me­ kvˇta og ÷llu ■vÝ fßri sem fylgt hefur Ý kj÷lfari­.

Me­ komu togarans Vestmannaeyjar VE-44 til Eyja 1973 hˇfst togara˙tger­ aftur Ý Vestmannaeyjum eftir nokkura ßr hlÚ. Frystih˙sin ■rj˙, ■.e.a.s. Fiski­jan, ═sfÚlagi­ og Vinnslust÷­in, a­sto­u­u Berg-Huginn hf. vi­ ■essi kaup og trygg­u sÚr aflainnlegg ß mˇti. ┴ri­ 1973 stofna Fiski­jan, ═sfÚlagi­ og Vinnslust÷­in ˙tger­arfÚlagi­ Klakk hf. til kaupa ß togara frß Pˇllandi og kom hann til landsins 3. aprÝl 1977 og bar nafni­ Klakkur VE-103. ═ j˙nÝ 1977 keypti FIVE togarann Skinney SF-20 sem var­ Sindri VE-60 og Ý nˇvember sama ßr fj÷lvei­iskipi­ Gu­mund Jˇnsson GK-475 sem hÚt sÝ­an Breki VE-61.

Ůessi ■rj˙ skip ver­a sÝ­an grunnurinn a­ stofnun Samtogs 1980 af Fiski­junni, FIVE, ═sfÚlaginu og Vinnslust÷­inni. FramkvŠmdastjˇri var rß­inn GÝsli Jˇnasson en sÝ­ar tˇk Hj÷rtur Hermannsson vi­ framkvŠmdastjˇrn. Svo bŠttust vi­ Gidion VE-104 og Halkion VE-105.

Um ßramˇtin 1986-┤87 segir ═sfÚlag Vestmannaeyja sig ˙r Samtogi og fÚkk Ý sinn hlut Halkion og Gidion.

5. nˇvember 1990 skrifa ■au fÚl÷g sem n˙ standa a­ Samtogi, ■.e.a.s. Fiski­jan, FIVE og Vinnslust÷­in undir slitasamning vegna Samtogs og mß ■ar me­ segja a­ starfsemi Samtogs sÚ loki­. Fiski­jan fÚkk Ý sinn hlut Klakk og Sindra en Vinnslust÷­in Breka.

HrŠringar Ý eigendahˇpi

VÝkjum n˙ aftur a­ Fiski­junni. ┴ a­alfundi Ý j˙lÝ 1979 tilkynnir Ůorsteinn Sigur­sson a­ hann hafi afhent dŠtrum sÝnum, Sigr˙nu og StefanÝu,á■ri­jungshlut hvorriáaf hlutafjßreign sinni Ý fyrirtŠkinu.

┴ stjˇrnarfundi Ý nˇvember mßnu­i 1979 eru Gu­jˇn Ëlafsson og Hj÷rtur Hermannsson rß­nir a­sto­arframkvŠmdastjˇrar ■ar sem Gu­mundur Karlsson haf­i veri­ kj÷rinn til setu ß Al■ingi. ┴ sama fundi er greint frß ■vÝ a­ FIVE hafi keypt Eyjaberg af Sigur­i ١r­arsyni.

┴ ßrunum 1980 og 1981 var miki­ rŠtt Ý stjˇrninni a­ reisa h˙s nor­an vi­ Fiski­juna og flytja ■anga­ mˇtt÷ku ß fiski og saltfiskverkun. Fenginn var verkfrŠ­ingur til a­ teikna h˙si­ og skipuleggja en ■a­ var me­ ■etta eins og svo margt anna­, mßli­ komst aldrei lengra en ß teiknibor­i­.

Laugardaginn 29. ßg˙st 1981 er stofna­ fÚlag um fiskeldi me­ Sverri Snorrasyni og Ëlafi Sk˙lasyni. Ůa­ segir einhver sta­ar: ä..Ý upphafi skyldi endinn sko­aö. Ůessi starfsemi ßtti ekki langa lÝfdaga og var fljˇtlega hŠtt.

═ fundarger­ frß 16. jan˙ar 1987 kemur fram a­ Sigr˙n Ůorsteinsdˇttir bř­ur fÚlaginu eignarhlut sinn Ý fyrirtŠkinu til kaups. Gu­mundur Karlsson, Haraldur GÝslason og Viktor Helgason kaupa hlut Sigr˙nar, hver sinn ■ri­junginn.

═ j˙lÝmßnu­i 1987 andast GÝsli Ůorsteinsson. GÝsli Mßr GÝslason erfir hlut f÷­ur sÝns Ý fyrirtŠkinu og situr hann sinn fyrsta a­alfund ■ess 19. september 1987. ┴ hluthafafundi 24. oktˇber 1988 lß fyrir brÚf frß GÝsla Mß GÝslasyni ■ar sem hann tilkynnir s÷lu ß hlut sÝnum Ý fyrirtŠkinu, 33,33%, til SŠhamars hf. Hluthafar SŠhamars voru ■ß eins og segir Ý fundarger­: ١r­ur Rafn Sigur­sson, Bergvin Oddsson, Gunnlaugur Ëlafsson. Sveinn Valdimarsson, Steindˇr ┴rnason, Gu­jˇn R÷gnvaldsson og Gu­ni Ëlafsson.

١r­ur, Bergvin og Gunnlaugur eigaá1/5áhluta hver en Sveinn, Steindˇr, Gu­jˇn og Gu­niá1/10áhluta hver. Ůessir a­ilar h÷f­u yfir miklum afla a­ rß­a og menn bjartsřnir ß a­ ■a­ myndi treysta sto­ir fyrirtŠkisins. Ůa­ skal ˇsagt lßti­ hvort vonir sem menn ger­u sÚr hafi rŠst en heldur halla­i undan fŠti ß nŠstu ßrum og ßttu ■ar margir samverkandi ■Šttir hlut a­ mßli, t.d. var hrßefnisver­ mj÷g hßtt, allt a­ 60% af framlei­sluver­mŠti, vextir or­nir 25% hŠrri en vinnulaun. Og ■ß er hŠgt a­ sjß Ý hendi sÚr a­ vi­ svo b˙i­ gekk dŠmi­ ekki upp og ■vÝ fˇr sem fˇr. FÚlagi­ var komi­ Ý ÷ngstrŠti.

Me­al stŠrstu framlei­enda innan SH

═ ■essum skrifum mÝnum hef Úg stu­st nokku­ vi­ fundarger­ir fyrirtŠkisins og ■ß a­allega ■ar sem geti­ er breytinga ß eignarhlut einstaklinga. Um einstakar minnihßttar ßkvar­anir hefur ekki veri­ geti­ hÚr. Starfsemi Fiski­junnar lřkur um ßramˇtin 1991-1992 og samruni vi­ Vinnslust÷­ina or­inn sta­reynd.

Ůess mß a­ lokum geta a­ Fiski­jan var ßvallt me­ stŠrri framlei­endum innan S÷lumi­st÷­var hra­frystih˙sanna, t.d. Ý 5. sŠti me­ 3.700 tonn Ý afur­um ßri­ 1990.

SÝ­asta stjˇrn Fiski­junnar hf. var ■annig skipu­: Gu­jˇn R÷gnvaldsson, Viktor Helgason, Haraldur GÝslason, ١r­ur Rafn Sigur­sson og Gu­mundur Karlsson. ═ varastjˇrn: Gu­ni Ëlafsson og Steindˇr ┴rnason

═ ■essum greinarst˙fi um Fiski­juna hefur ekki veri­ minnst ß allan ■ann fj÷lda gˇ­s fˇlks sem unni­ hefur Ý Fiskjunni. Ekki er samt hŠgt a­ lj˙ka ■essu ßn ■ess a­ minnast fj÷gurra starfsmanna sem voru svo samtvinnua­ir fyrirtŠkinu a­ ■eir voru nokkurs konar samnefnarar Fiski­junnar:

  • Anton Bjarnasen, yfirbˇkari Ý ßratugi, gˇ­ur bˇkhaldsma­ur og vanda­ur mj÷g.
  • Engilbert Ůorvaldsson hŠtti ekki a­ vinna fyrr en ß nÝrŠ­isaldri og enn■ß lÝ­ur vart sß dagur a­ hann lÝti ekki inn Ý Fiski­juna sÝna ■ˇtt kominn sÚ ß tÝrŠ­isaldur.
  • Ingˇlfur ١rarinsson var fyrst bÝlstjˇri, sÝ­an verkstjˇri Ý saltfiski og saltsÝldinni. Natni hans vi­ saltsÝldina ar alkunn.
  • Kristnř Ëlafsdˇttir.á Enginn skrifa­i meira e­a betur en h˙n.

Ůrj˙ sÝ­astt÷ldu unnu Ý Fiski­junni ÷ll ■au ßr sem h˙n starfa­i. Ůetta fˇlk, ßsamt fj÷lda annara gˇ­ra karla og kvenna, voru ßvallt vakandi yfir velfer­ Fiski­junnar.

Skrifa­ um jˇl og ßramˇr 1996-1997.

á

á

Menu
  • Vinnslust÷­in hf.
  • Hafnarg÷tu 2
  • 900 Vestmannaeyjar
  • SÝmi (+354) 488 8000
  • Fax (+354) 488 8001
  • vsv@vsv.is